ZOO Antwerpen is een unieke diersoort rijker
ANTWERPEN – ZOO Antwerpen is een unieke diersoort rijker: een kolonie naakte molratten. Net als in hun natuurlijke, hete habitat in Oost-Afrika zie je deze knaagdieren bedrijvig bezig in hun ondergrondse gangenstelsel. Zowel hun uiterlijk als hun manier van samenleven maakt hen uniek. Ze leven als enige zoogdieren in een hiërarchische groepsstructuur, net zoals bijen en mieren. Een koningin staat aan het hoofd en iedereen werkt voor de toekomstige generaties. Hun kale, roze en rimpelige huid, kraaloogjes en grote graaftanden geven hen een bizarre uitstraling.
In ZOO Antwerpen leven sinds kort tien naakte molratten. Een koningin leeft samen met een harem van vier mannen en vijf vrouwelijke werksters. Het is de opstart van een eigen kolonie waarbij elk lid zijn eigen taken, zoals babysitten, partner zijn, tunnelbouwen, schoonmaken, koken en beschermen, uitvoert voor het groter belang van voortplanting. “Het gaat er heel druk aan toe en je kunt hen hier in al hun bedrijvigheid mooi bestuderen. Wist je dat ze hun eigen refter, woonkamer, kraamkamer en slaapkamer hebben?” vertelt coördinator Patrick. “Geuren zijn heel belangrijk als communicatiemiddel bij naakte molratten. Het toilet maken ze dan ook ongelooflijk slim in een doodlopende gang.”
“Wat hen bovendien nog bijzonder maakt, is hun uiterlijk. Ze lijken wel op roze wandelende worstjes met lange voortanden en een paar haren,” voegt verzorger Anke toe. Naakte molratten zijn… naakt, ze hebben geen vacht. Met hun kale, roze en rimpelige huid zijn ze thermoconform en gedragen ze zich grotendeels als koudbloedigen die afhankelijk zijn van de omgeving voor hun lichaamstemperatuur. Zo warmen ze op in ondiepe gangen en holen en koelen ze af in de diepte. In ZOO Antwerpen krijgen ze warmtematten en leven ze bij 25 tot 30 °C met een luchtvochtigheid van 60%. In de natuur kan hun ondergrondse burcht een tunnelstelsel hebben van tot drie kilometer lang op een diepte van twee meter. In ZOO Antwerpen ontwierp en produceerde verzorger Michael, die in zijn vrije tijd dierkunstenaar is, het gangenstelsel.
Op hun lichaam, en dan vooral op hun snoet en staart, staan enkele tastharen, want met hun kraaloogjes zijn ze bijna volledig blind. Hun neus en gehoor functioneren echter uitstekend. Ze gebruiken hun grote tanden om te graven. Die liggen volledig buiten hun mond en hun lippen sluiten zich achter hun tanden. Wist je dat zelfs 25% van hun spiermassa in hun kaken zit?
De koningin is herkenbaar aan haar tepels en haar grootte. Ze krijgt na een dracht van ongeveer 70 dagen gemiddeld elf pups per worp, die netjes achter elkaar in de baarmoeder liggen zodat ze nog door alle gangen passen. Tijdens haar zwangerschap neemt ze immers tot 80% in gewicht toe! En na twee weken kan de koningin alweer drachtig worden. Een kolonie telt gemiddeld 75 individuen, maar kan zelfs tot 290 dieren bevatten.
Naakte molratten drinken nooit en halen vocht uit wortels en knollen die ze maar deels opknabbelen. Zo sterven de planten niet af en hoeven ze niet telkens te verhuizen. In ZOO Antwerpen krijgen ze vooral groenten, een beetje fruit, en dierlijke eiwitten in de vorm van kip en havermout. Ze doen ook, net als konijnen, aan caecotrofie. Ze eten hun eigen keutels weer op om echt alle voedingsstoffen eruit te halen. De koningin geeft via haar ontlasting oestrogenen en het moederinstinct door aan de babysitters.
Naakte molratten kunnen tot 28 jaar oud worden, een hoge leeftijd voor knaagdieren! Het lijkt alsof ze hun eeuwige jeugd behouden, want hun lichaam vertoont weinig tekenen van veroudering. Bovendien zijn ze uiterst resistent tegen kanker, wat veel redenen biedt voor de wetenschap om hun immuunsysteem grondig te bestuderen.
Foto’s ZOO Antwerpen
