Zingend rood topstukken van Ensor, Wouters en Schmalzigaug
ANTWERPEN – Het KMSKA ( Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen) leeft, beweegt en kijkt vooruit. Het jaar 2026 is al uitzonderlijk rijk aan tijdelijke tentoonstellingen. Recent ging “KunstKrakers” van start en nu is er al een opening van een nieuwe expo. Zingend Rood, met als ondertitel, “Wat als kleuren konden zingen”, brengt de bezoeker naar het hart van het Belgisch modernisme. Een expo die toont hoe kleur kan zingen, botsen en bewegen en hoe schilderkunst een bijna muzikale ervaring wordt.
James Ensor, Rik Wouters en Jules Schmalzigaug zijn in het KMSKA de drie grote moderne kleurkunstenaars of coloristen. Rond het begin van de 20e eeuw willen zij het zachte kleurenpallet van de Franse impressionisten ( zoals Claude Monet) overstijgen. Ze verkiezen de expressieve kracht van vrije, volle pigmenten. Kleuren die niet alleen je ogen kunnen prikkelen, maar ook je gehoor.
Vanaf de 19e eeuw krijgt de idee dat je kleuren kan ervaren als klanken een prominente plek in het debat rond moderne kunst. Het is een vorm van synesthesie: een neurologisch verschijnsel waarbij meerdere zintuigen tegelijk worden aangesproken.
In de zalen kijk je onder meer op de toonhoogte van het “ zingende rood”: een titel die we danken aan de Antwerpse schilder Jules Schmalzigaug. Of zij in dit KMSKA al de ‘ Aanbidding door de koningen’ van Peter Paul Rubens hebben gezien, vraagt hij aan zijn kunstenaarsvrienden in Italië. En waren ze toen ook zo overdonderd door Rubens’ “ rouge qui chante”: het zingende, volle, vermiljoenrood?
Dat kleurgebruik willen de moderne coloristen graag in ere herstellen. Als een vernieuwing, maar ook als onderdeel van de rijke, Vlaamse schildertraditie.
Luk Lemmens, voorzitter KMSKA, Carmen Willems, algemeen directeur KMSKA en Adriaan Gonnissen, curator van deze expo, vertelden dat kleur aandacht trekt, het maakt emoties los, vooral met het rood. Een fenomeen waar zintuigen elkaar kruisen en versterken.
De Tentoonstelling.
Het KMSKA heeft een rijke collectie van de drie grote Belgische kleurkunstenaars: het fantasievolle universum van Ensor, de futuristische composities van Schmalzigaug en de aanlokkelijke, huiselijke interieurs van Wouters. Dit werd aangevuld met werken uit bruikleen.
Rood is “ de rode draad” door het verhaal en in de eerste zaal is het niet toevallig dat de tentoonstelling opent met “ Heilige Familie met de Papegaai van Rubens. Het kenmerkend Rubensrood vormt een vroege, krachtige inspiratiebron. Rood trekt altijd de aandacht door de eeuwen heen. De kleur van bloed en vuur, van hart en passie.
In zaal twee is er de achtergrondmuziek van tijdgenoot Debussy.
Er is ook tijd voor interactief werk voor de bezoeker: neem je telefoon, kies een lied en maak er een schets met potlood en papier over op het ritme van de muziek. Laat je fantasie werken!
Zoek je kleurakkoorden door aan de hand van je humeur de kleur te kiezen die bij jou past. De kleur rood zal je na je bezoek aan de tentoonstelling wel even blijven volgen, naar huis en thuis.
Van 11 april tot 30 augustus. Meer informatie www.kmska.be
Tekst: Gust Charrin.
Foto’s Ronny MULLENS
