Beelden van Karel August Fraikin keren na 30 jaar terug naar zolder van Lakenhal

HERENTALS – Na een afwezigheid van meer dan dertig jaar is de volledige beeldencollectie van de Herentalse kunstenaar Karel August Fraikin opnieuw ondergebracht op de zolderverdieping van de Lakenhal. Op 19 februari verhuisden de grote beelden van het restauratieatelier in Brasschaat naar Herentals; vandaag volgden ook de kleinere stukken. Daarmee krijgt het Fraikinmuseum opnieuw vorm op zijn historische locatie.

Karel August Fraikin (1817-1893) was een internationaal gerenommeerd neoclassicistisch beeldhouwer. Hij verwierf onder andere bekendheid met het praalgraf van koningin Louisa-Maria in de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in Oostende en het monument voor de graven Egmont en Hoorn op de Kleine Zavel in Brussel.

In 1888 stelde Fraikin aan het stadsbestuur van zijn geboortestad voor om het merendeel van zijn gipsen modellen aan Herentals te schenken, op voorwaarde dat ze “eeuwig toegankelijk” zouden blijven voor het publiek in een museum. De notariële akte tussen het schepencollege en de kunstenaar werd ondertekend op 10 april 1890.

Gedurende de daaropvolgende drie jaar werd de zolder van de Lakenhal op de Grote Markt ingericht als museumruimte, in nauw overleg tussen Fraikin en de architect. Talrijke historische foto’s en postkaarten tonen hoe de kunstenaar zelf de opstelling van zijn collectie bepaalde. Sinds 1893 wordt de verzameling van meer dan 400 gipsen beelden bewaard in de Lakenhal, het 16de-eeuwse stadhuis van Herentals.

Restauratie in twee fasen

In de jaren 1990 startte een eerste grondige restauratiefase onder leiding van architect E. Van Loven (Architectuur Atelier). Daarbij werden vooral de buitenzijde, daken en muren aangepakt, gevolgd door de interieurs. De valse zoldering van P.J. Taeymans (1891-1892) werd verwijderd, waardoor de oorspronkelijke dakconstructie opnieuw zichtbaar werd. IJzeren trekkers maakten plaats voor eikenhouten moerbalken.

Vanaf het begin van deze werken werd het Fraikinmuseum gesloten. De gipscollectie werd tijdelijk verspreid over drie locaties: het stadsarchief, het stedelijk magazijn bij de Stedelijke Academie voor Beeldende Kunst en de zolder van de Lakenhal.

De tweede restauratiefase, onder leiding van architect P. Baelus (ARAT), richt zich onder meer op de herinrichting van de zolderverdieping als volwaardige Fraikinzaal. Alle door Fraikin geschonken beelden krijgen er opnieuw een plek, volledig in lijn met zijn oorspronkelijke visie én met de afspraken met het Agentschap Onroerend Erfgoed, waarin is vastgelegd dat de collectie samen moet blijven.

Nieuwe opstelling tegen mei

Voor de herinrichting worden aangepaste kasten en sokkels voorzien. De grote beelden worden opnieuw vrij in de ruimte opgesteld, in overeenstemming met de historische opstelling door Taeymans. Tegen mei van dit jaar moet de vernieuwde Fraikinzaal opnieuw toegankelijk zijn voor het publiek.

Investering in erfgoed

Kostprijs restauratie Fraikinzaal: ca. 900.000 euro
Totale kostprijs restauratie Lakenhal: 2.250.000 euro (exclusief restauratie beelden)
Kostprijs restauratie beelden: ca. 400.000 euro
Subsidies Vlaamse overheid: 1.153.190,14 euro
828.546,87 euro voor bouwkundige werken
324.643,27 euro voor restauratie van de beelden

Met de terugkeer van de volledige collectie krijgt Herentals opnieuw een belangrijk stuk cultureel erfgoed in zijn oorspronkelijke context te zien – precies zoals Fraikin het meer dan een eeuw geleden voor ogen had.

Foto: Stad Herentals